حداکثر سرعت فیبر نوری

حداکثر سرعت فیبر نوری یک عدد ثابت نیست و به فناوری انتقال، تجهیزات، تعداد طول موج‌ها و معماری شبکه بستگی دارد. در سرویس‌های خانگی، فناوری‌هایی مانند GPON و XGS-PON به‌ترتیب نرخ خط اسمی حدود ۲٫۴۸۸ و ۹٫۹۵۳ گیگابیت بر ثانیه دارند. در شبکه‌های انتقال نیز می‌توان با استفاده هم‌زمان از چند طول موج، ظرفیت بسیار بیشتری را روی یک تار نوری منتقل کرد.

بنابراین وقتی از حداکثر سرعت فیبر نوری صحبت می‌کنیم، باید مشخص کنیم منظورمان سرعت اینترنت یک کاربر است یا ظرفیت انتقال یک لینک. این دو مفهوم یکی نیستند و تفاوت آنها در انتخاب سرویس و تجهیزات اهمیت زیادی دارد.

در GPON، نرخ خط Downstream برابر ۲٫۴۸۸۳۲ گیگابیت بر ثانیه است و استاندارد برای Upstream چند نرخ از جمله ۱٫۲۴۴۱۶ و ۲٫۴۸۸۳۲ گیگابیت بر ثانیه را تعریف می‌کند. در XGS-PON، نرخ خط اسمی ۹٫۹۵۳۲۸ گیگابیت بر ثانیه در هر دو جهت است. این اعداد ظرفیت خط را نشان می‌دهند و نباید آنها را با سرعت تضمین‌شده یک سرویس اینترنتی یکی دانست.

برای یک کاربر خانگی، سرعت سرویس بیشتر به فناوری شبکه و طرحی که اپراتور ارائه می‌دهد بستگی دارد. برای مثال، در GPON نرخ Downstream حدود ۲٫۴۸۸ گیگابیت بر ثانیه است و ظرفیت PON بین کاربران همان ساختار به اشتراک گذاشته می‌شود؛ بنابراین نرخ خط GPON را نباید با سرعت سرویس یک مشترک یکی دانست.

در XGS-PON ظرفیت خط به حدود ۱۰ گیگابیت بر ثانیه در هر دو جهت می‌رسد. همین موضوع باعث شده این فناوری برای سرویس‌های پرسرعت‌تر و متقارن، مانند ارتباطاتی که سرعت آپلود بالا نیز اهمیت دارد، گزینه مناسب‌تری باشد.

از طرف دیگر، اگر درباره یک لینک انتقال مخابراتی صحبت کنیم، شرایط کاملاً متفاوت است. در چنین شبکه‌هایی می‌توان با استفاده از چندین طول موج، ظرفیت بسیار بیشتری را روی یک تار منتقل کرد.

برای مقایسه با ظرفیت سرویس‌های خانگی، یک نمونه جالب از دنیای پژوهش وجود دارد. مؤسسه NICT ژاپن و Nokia Bell Labs در سال ۲۰۲۴ نرخ انتقال ۳۰۱ ترابیت بر ثانیه را روی یک فیبر نوری استاندارد تجاری نشان دادند. این آزمایش از ۱۰۹۷ کانال نوری در باندهای E، S، C و L استفاده می‌کرد و سیگنال تا فاصله ۱۵۰ کیلومتر آزمایش شد. نرخ ۳۰۱ ترابیت بر ثانیه پس از انتقال ۵۰ کیلومتر به دست آمد.

این عدد سرعت اینترنت خانگی نیست. آزمایش NICT با تجهیزات تخصصی، چندین طول موج و روش‌های پیشرفته انتقال انجام شده و هدف آن بررسی ظرفیت بالاتر شبکه‌های نوری است.

برای نشان دادن فاصله زیاد میان ظرفیت پژوهشی و سرعت اینترنت خانگی، می‌توان به گزارش رسمی NICT و Nokia Bell Labs اشاره کرد. این پژوهش در سال ۲۰۲۴ نرخ ۳۰۱ ترابیت بر ثانیه را روی یک فیبر نوری استاندارد تجاری نشان داد:

“301 Tb/s transmission in a standard commercially available optical fiber”

در این آزمایش از ۱۰۹۷ کانال نوری در بازه‌ای گسترده از طول موج‌ها استفاده شد. نرخ ۳۰۱ ترابیت بر ثانیه پس از انتقال ۵۰ کیلومتر به دست آمد و انتقال سیگنال تا ۱۵۰ کیلومتر نیز آزمایش شد.

این نتیجه یک آزمایش پژوهشی است و ارتباطی با سرعت قابل ارائه به یک کاربر خانگی ندارد.

در شبکه، پهنای باند به مقدار داده‌ای گفته می‌شود که یک مسیر ارتباطی می‌تواند در واحد زمان منتقل کند. این مقدار معمولاً با bit/s بیان می‌شود و واحدهایی مانند Mbit/s، Gbit/s و Tbit/s برای آن به کار می‌روند.

برای مثال، نرخ ۱۰ Gbit/s یعنی انتقال اسمی ۱۰ میلیارد بیت در ثانیه. از آنجا که هر ۸ بیت برابر یک Byte است، ۱۰ گیگابیت بر ثانیه از نظر تئوری معادل حدود ۱٫۲۵ گیگابایت بر ثانیه است.

البته سرعت واقعی انتقال فایل معمولاً کمتر از این مقدار خواهد بود. سربار پروتکل‌ها، محدودیت پورت شبکه، عملکرد ذخیره‌ساز، سرور مقصد و سایر بخش‌های مسیر می‌توانند روی سرعت نهایی اثر بگذارند.

یکی از مهم‌ترین نکات هنگام بررسی حداکثر سرعت فیبر نوری همین تفاوت است.

فرض کنید اپراتور یک سرویس ۲ گیگابیتی ارائه می‌کند. اگر مودم فیبر نوری شما فقط یک پورت LAN یک گیگابیتی داشته باشد، اتصال کابلی از همان پورت نمی‌تواند تمام ظرفیت سرویس را منتقل کند.

حتی اگر پورت دستگاه ۲٫۵ گیگابیتی باشد، اتصال بی‌سیم لزوماً به سرعت ۲ گیگابیت نمی‌رسد. فاصله از روتر، تعداد دستگاه‌های متصل، تداخل امواج، قابلیت کارت شبکه و استاندارد Wi-Fi روی نتیجه تأثیر دارند.

به همین دلیل هنگام انتخاب تجهیزات، نباید فقط عدد درج‌شده روی بسته‌بندی را بررسی کرد.

در اینترنت خانگی، ابزارهای Speed Test معمولاً سرعت دانلود، آپلود و تأخیر ارتباط با یک سرور مشخص را اندازه‌گیری می‌کنند. برای مثال، اگر سرویس شما ۱ گیگابیتی باشد و تست سرعت حدود ۹۴۰ مگابیت بر ثانیه نشان دهد، این اختلاف به‌تنهایی نشانه خرابی فیبر نیست و می‌تواند از محدودیت تجهیزات، سربار انتقال یا شرایط شبکه ناشی شود.

در شبکه‌های حرفه‌ای، تست سرعت تنها یکی از بررسی‌هاست. برای ارزیابی خود لینک نوری می‌توان از Optical Power Meter برای اندازه‌گیری توان نوری و از OTDR برای بررسی طول مسیر، محل اتصالات و رخدادهای موجود در لینک استفاده کرد. این تجهیزات سرعت اینترنت کاربر را اندازه‌گیری نمی‌کنند؛ بلکه وضعیت فیزیکی و نوری لینک را بررسی می‌کنند.

سرعت نهایی فقط به تار نوری داخل کابل وابسته نیست. تمام بخش‌های مسیر باید بتوانند نرخ موردنظر را پشتیبانی کنند.

نوع فناوری نقش مهمی دارد. GPON، XG-PON و XGS-PON ظرفیت‌های متفاوتی دارند.

برای مثال، XGS-PON تقریباً ۱۰ گیگابیت بر ثانیه ظرفیت خط را در هر دو جهت فراهم می‌کند، در حالی که GPON ظرفیت پایین‌تری دارد. بنابراین ارتقای سرویس ممکن است به تغییر ONT یا سایر تجهیزات نیز نیاز داشته باشد.

اگر دستگاه شما فقط پورت ۱GbE داشته باشد، همان پورت نمی‌تواند یک سرویس ۲٫۵ یا ۱۰ گیگابیتی را به‌طور کامل منتقل کند. در سرویس‌های پرسرعت باید سرعت پورت Ethernet، سوئیچ، کارت شبکه و دستگاه مقصد را نیز بررسی کنید.

کابل فیبر نوری باید متناسب با نوع لینک، فاصله و تجهیزات دو طرف انتخاب شود. نوع فیبر، مشخصات ماژول نوری، کانکتورها و کیفیت اجرای اتصالات روی عملکرد لینک اثر دارند.

همچنین کیفیت پچ کورد فیبر نوری مهم است. آلودگی، آسیب‌دیدگی یا اتصال نامناسب می‌تواند افت نوری لینک را افزایش دهد و در شرایط نامناسب باعث اختلال یا کاهش کیفیت ارتباط شود. بنابراین انتخاب کابل مناسب به‌تنهایی کافی نیست و وضعیت اتصالات نیز باید بررسی شود.

در معماری PON، یک مسیر نوری می‌تواند بین چند مشترک تقسیم شود. اسپلیتر نوری یکی از اجزای اصلی این ساختار است.

نسبت‌های تقسیم مانند ۱:۸، ۱:۱۶، ۱:۳۲ و ۱:۶۴ در طراحی شبکه استفاده می‌شوند. هرچه نسبت تقسیم بیشتر باشد، افت ناشی از تقسیم نیز افزایش پیدا می‌کند؛ به همین دلیل انتخاب نسبت مناسب باید با توجه به بودجه نوری، فاصله مسیر و ظرفیت موردنیاز شبکه انجام شود.

در نقاطی که دو رشته فیبر به‌صورت دائمی به هم متصل می‌شوند، کیفیت فیوژن اهمیت زیادی دارد. اجرای نامناسب فیوژن فیبر نوری می‌تواند افت اتصال را افزایش دهد.

کیفیت برش فیبر، تمیزی سطح، هم‌ترازی دو رشته و تنظیمات دستگاه فیوژن روی نتیجه نهایی اثر دارند. بعد از اتصال نیز بهتر است افت لینک با تجهیزات مناسب بررسی و ثبت شود.

در نقاط توزیع، استفاده از جعبه تقسیم فیبر نوری مناسب باعث می‌شود رشته‌ها بهتر محافظت و مرتب شوند. این موضوع علاوه بر کاهش احتمال آسیب، تعمیر و عیب‌یابی را نیز ساده‌تر می‌کند.

خیر. ظرفیت فیبر نوری بسیار بالاست، اما نمی‌توان گفت سرعت آن نامحدود است. نرخ انتقال به عواملی مانند تجهیزات فرستنده و گیرنده، پهنای باند مورد استفاده، طول موج، روش انتقال، فاصله و تعداد کانال‌های نوری بستگی دارد.

برای مثال، یک فیبر می‌تواند ظرفیت بسیار بیشتری از یک سرویس اینترنت خانگی داشته باشد، اما اگر ONT، ماژول نوری یا پورت شبکه فقط نرخ مشخصی را پشتیبانی کند، همان نرخ پایین‌تر محدودکننده خواهد بود.

در شبکه‌های انتقال، استفاده از چندین طول موج و فناوری‌های WDM امکان افزایش چشمگیر ظرفیت را فراهم می‌کند. آزمایش ۳۰۱ ترابیت بر ثانیه NICT و Nokia Bell Labs نیز نمونه‌ای از همین رویکرد است.

در سرویس‌های FTTH، ONT رابط بین شبکه نوری اپراتور و شبکه داخلی کاربر است. بسیاری از دستگاه‌هایی که در بازار با عنوان مودم فیبر نوری فروخته می‌شوند، علاوه بر ONT، قابلیت‌هایی مانند روتر و Wi-Fi نیز دارند.

اگر سرویس بر پایه XGS-PON باشد، دستگاه سمت کاربر باید از این فناوری پشتیبانی کند. در کنار آن، سرعت پورت‌های LAN، قابلیت Wi-Fi و سایر تجهیزات شبکه داخلی نیز باید با سرعت سرویس هماهنگ باشند.

برای مثال، وجود Wi-Fi 6 به‌تنهایی به معنی امکان انتقال بی‌سیم یک سرویس ۱۰ گیگابیتی نیست. برای رسیدن به چنین سرعتی باید مشخصات کامل ONT، روتر، پورت شبکه، کارت شبکه و شرایط اتصال بررسی شود.

در بسیاری از سرویس‌های دسترسی، FTTH ظرفیت بالاتری از VDSL فراهم می‌کند؛ اما مقایسه باید بر اساس سرویس واقعی و شرایط شبکه انجام شود.

در VDSL، بخشی از مسیر دسترسی روی سیم مسی است و فاصله و کیفیت این مسیر روی عملکرد ارتباط اثر می‌گذارد. در FTTH، مسیر تا محل کاربر به‌صورت نوری ادامه پیدا می‌کند.

اگر بین این دو فناوری مردد هستید، فقط عدد سرعت تبلیغاتی را مقایسه نکنید. تفاوت vdsl و فیبر نوری را از نظر نوع بستر، پایداری، ظرفیت توسعه، فاصله از تجهیزات و سرعت آپلود نیز بررسی کنید.

نکته: نرخ‌های جدول، نرخ خط اسمی فناوری‌ها هستند و با سرعت واقعی سرویس اینترنت یک مشترک یکسان نیستند.

قبل از خرید سرویس یا تجهیزات، این موارد را بررسی کنید:

با وجود ظرفیت بالای انتقال، این فناوری بدون محدودیت نیست. هزینه اولیه اجرای زیرساخت می‌تواند از شبکه‌های مسی بیشتر باشد و نصب و تعمیر آن نیز به ابزار و مهارت تخصصی نیاز دارد.

رشته‌های شیشه‌ای داخل کابل در برابر کشش، فشار و خم‌شدگی نامناسب حساس هستند. همچنین تمیزی کانکتورها و کیفیت اتصال اهمیت زیادی دارد. به همین دلیل در بررسی معایب فیبر نوری باید هزینه اجرا، نیاز به تجهیزات تخصصی و حساسیت برخی اجزای مسیر را نیز در نظر گرفت.

البته این محدودیت‌ها به معنی ضعف فناوری نیستند؛ بلکه نشان می‌دهند اجرای صحیح و انتخاب تجهیزات مناسب، بخش مهمی از یک شبکه نوری قابل اعتماد است.

حداکثر سرعت فیبر نوری یک عدد ثابت نیست. در شبکه‌های دسترسی، GPON نرخ خط ۲٫۴۸۸۳۲ گیگابیت بر ثانیه در Downstream دارد و XGS-PON به ۹٫۹۵۳۲۸ گیگابیت بر ثانیه در هر دو جهت می‌رسد. در نسل‌های جدیدتر PON نیز ظرفیت‌های بالاتری تعریف شده است.

در شبکه‌های انتقال، استفاده از چندین طول موج می‌تواند ظرفیت بسیار بیشتری ایجاد کند. آزمایش ۳۰۱ ترابیت بر ثانیه NICT و Nokia Bell Labs نمونه‌ای از این موضوع است؛ البته این عدد مربوط به یک آزمایش پژوهشی است و با سرعت اینترنت خانگی قابل مقایسه نیست.

در عمل، سرعتی که کاربر دریافت می‌کند به فناوری سرویس، ONT یا مودم فیبر نوری، پورت شبکه، تجهیزات داخلی، کیفیت اتصالات و شرایط شبکه بستگی دارد. بنابراین هنگام خرید سرویس یا تجهیزات، فقط عدد سرعت اسمی را بررسی نکنید و کل مسیر ارتباطی را در نظر بگیرید.

اگر برای انتخاب تجهیزات فیبر نوری، بررسی سازگاری مدل‌ها یا تأمین تجهیزات پروژه خود نیاز به راهنمایی دارید، کیان داریا می‌تواند در انتخاب تجهیزات مناسب و خرید از آمازون به شما مشاوره بدهد.

همین حالا درخواست کارشناسی بدهید و قبل از خرید، سازگاری تجهیزات را بررسی کنید. برای خرید مطمئن و دریافت راهنمایی تخصصی، با کارشناسان کیان داریا با شماره ۰۹۱۰۱۸۸۸۷۲۶ در ارتباط باشید.